97- KADR SÛRESİ

Mekkî veya medenî oluşunda iki görüş vardır: Ebu Salih'in İbn Abbâs'tan rivayetine göre sûre mekkîdir. Mâverdî'nin âlimlerin çoğuna nisbet ettiği Dahhâk ve Mukatil kavlinde ise sûre medenîdir.[1] Vahidî de Medine-i Münevvere'de ilk nazil olan sûre olduğunu söyler.[2] İniş sırası itibariyle Abese Sûresinden sonradır.[3]

l. Hiç kuşkusuz Biz Azîmüşşan onu, Kadr gecesinde indirdik.
2. Kadr gecesinin ne olduğunu sana ne (kim) bildirdi?
3. Kadr gecesi bin aydan daha hayırlıdır.
4. Melekler ve Rûh o gece Rablarmın izniyle her bir iş için iner de iner.
5. O (gece) tan alıncaya kadar bir selâmdır.
a) Yûsuf ibn Sa'd'den rivayette o şöyle anlatıyor: Hz. Hasan, Hz. Muaviye'ye biat ettikten sonraydı. Bir adam kalktı ve: "Mü'minlerin yüzlerini kararttın." veya "Ey mü'minlerin yüzlerini karartan!" dedi. Hz. Hasan ona: "Beni azarlama, Allah sana merhamet etsin. Şurası muhakkak ki Hz. Peygamber (sa)'e rüyasında Ümeyye oğullan, onun minberi üzerinde gösterilmiş ve bu Hz. Peygamber (sa)'in hoşuna gitmemişti. İşte bunun üzerine: "Biz azîmüşşan, mutlaka sana Kevser'i verdik." (Kevser, 1) ve "Biz azîmüşşan mutlaka sana bu (Kur'ân'ı) Kadr gecesinde indirdik. Bilir misin Kadr gecesi nedir? Kadr gecesi bin aydan daha hayırlıdır." âyetlerini indirdi. Râvî Kasım el-Harrânî der ki: "Ümeyye oğullarının hükümranlık günlerini saydık tam bin aydı. Ne bir gün fazla, ne bir gün eksik."[4] Ancak Tirmizî hadisin ğarîb ve ravi Yûsuf ibn Sa'd'ın da meçhul olduğunu da ekler. İbn Kesîr ise Münker olduğunu söylemiştir.[5] Herhalde Abbasî oğullarının Ümeyye oğullarını kötülemek için uydurdukları haberler cümlesinden olmalıdır.
b) İbn Ebî Hâtim'in Ebu Zür'a kanalıyla Mücâhid'den rivayetine göre bir gün Hz. Peygamber (sa) ashabına, İsrail oğullarından bin ay Allah yolunda silâh kuşanmış birisinden bahsetmişti. Müslümanlar buna çok şaşırmışlar ve işte bunun üzerine Allah Tealâ bu sûre-i celileyi indirmiştir (ibn Kesîr, age. vm,463). İbn Ebî Hâtim'in başka bir kanaldan rivayetinde ise Hz. Peygamber (sa)'in, İsrail oğullarından dört kişinin hiç bir an Allah'a karşı gelmeden seksen sene Allah'a ibadetlerini zikretmesi üzerine ashabın buna şaştığı ve sûrenin bunun üzerine nazil olduğu belirtilmektedir. İsrail oğullarından olan dört kişi bu rivayette Eyyûb, Zekeriyya, Hazkıyel ve Yûşâ ibn Nûn olarak verilmiştir.[6]


[1] İbnu’l-Cevzî, age. ıx,i8i.
[2] Alûsî, age. xxx,i88.
[3] Bedreddin Çetiner, Esbab-ı Nüzul, Çağrı Yayınları: 2/962.
[4] Tirmizî, Tefsîru'i-Kur'ân, Kadr, 97/1, hadis no: 3350.
[5] Suyûtî, Lübâbu'n-Nukûl, II, 199-203.
[6] İbn Kesîr, age. vm,464.
Bedreddin Çetiner, Esbab-ı Nüzul, Çağrı Yayınları: 2/962.